Um þriðju útgáfu Íslenskrar orðabókar

Ritstjóri: Mörður Árnason

Ritstjórn og helstu samverkamenn: Halldóra Jónsdóttir, Laufey Leifsdóttir, Þórdís Úlfarsdóttir, Aðalsteinn Davíðsson, Kristín Bjarnadóttir (Orðabók Háskólans)

Ritstjóri fyrstu og annarrar útgáfu: Árni Böðvarsson

Orðabók lifandi tungumáls er aldrei búin, því að málið breytist rétt eins og samfélagið sem notar það. Kjarni orðaforðans er vissulega stöðugur en það er eðli tungumáls að vera á hreyfingu og í endursköpun með framþróun í verktækni, nýjum hugmyndastraumum og breyttri heimssýn. Afstaða málsamfélagsins til þess sem telst gott og vont í máli er heldur ekki söm frá degi til dags og það breytist með kynslóðunum hvað þykir fornlegt eða gamaldags. þessi sannindi eru augljós á okkar hröðu öld, tímum þekkingarsamfélags og hnattvæðingar. Í almennum orðabókum þarf einnig að endurskoða mál frá liðnum tímum og orðfæri tengt horfnum atvinnuháttum í ljósi nýrra rannsókna.

Hérlendis hefur það verklag um of tíðkast við útgáfu orðabóka að langt hlé verður á störfum eftir sérhvert unnið afrek, og þegar ýtt er úr vör á ný eru nauðsynlegar endurbætur orðnar umfangsmikið verk og seinunnið. Þetta á meðal annars við um Íslenska orðabók. Frá fyrstu útgáfu árið 1963 til annarrar liðu tuttugu ár. Það var einkar bagalegt vegna þess að ritstjóranum gafst í upphafi ekki ráðrúm til að ganga frá bókinni eins og hann hefði kosið. Við aðra útgáfu bókarinnar árið 1983 var því öðrum þræði verið að ljúka við frumútgáfuna, þannig að ekki gafst nægilegt svigrúm til eiginlegrar endurskoðunar að því sinni. Frá annarri útgáfu til hinnar þriðju eru svo liðin nítján ár.

Þegar hafist var handa við þessa útgáfu var ákveðið að stefna ekki að gagngerri heildarendurskoðun í einum áfanga. Slíkt verk hefði tekið alltof langan tíma. Fýsilegra var talið að sinna vel afmörkuðum verkþáttum og endurskipulagningu á tilteknum sviðum bókarinnar, stefna að næstu útgáfu tiltölulega fljótt og treysta á umburðarlyndi lesenda um það sem upp á kynni að vanta.

Tölvutæknin gerir orðabókarmönnum kleift að vinna með allt öðrum hætti en áður þar sem ‚bókin‘ er nú geymd sem stafrænt gagnasafn í sérstöku forriti með margvíslegum leitar- og flokkunarkostum. Á okkar tímum er líka hægt að gefa út orðabók með tvennum hætti, sem hefðbundna bók og á tölvutæku formi. Tæknilegar aðstæður hafa því skapast til að vinna við orðabækur í samfellu þannig að notendur geti gengið að nýrri útgáfu eða gerð á fárra ára fresti. Vonandi skapast einnig til frambúðar markaðslegar og pólitískar aðstæður til þessháttar vinnubragða við helstu orðabækur okkar og hjálpargögn. Á þennan hátt getur sígilt verk á borð við þessa bók gengið í endurnýjun lífdaga í mörgum skrefum og lagað sig að samtíðinni í hvert skipti. Von okkar er sú að Íslensk orðabók verði í framtíðinni heildarheiti verks sem er í stöðugri vinnslu og elur sífellt af sér nýja og betri orðabók fyrir fólk og samfélag.

Þegar ákveðið var að gefa út Íslenska orðabók á vegum Menningarsjóðs árið 1957 voru aðeins liðin þrettán ár frá stofnun lýðveldis á Íslandi. Ekki er fjarri lagi að líta á frumútgáfuna sem einn af landvinningum sjálfstæðisbaráttunnar: Hér var fyrsta íslensk-íslenska orðabókin. Að baki útgáfunni lá sá metnaður að Íslensk orðabók yrði bæði þarfur þjónn og traustur lærimeistari, að hún gæti orðið leiðarvísir um nútímann á móðurmálinu og skilaði jafnframt fornri arfleifð til nýrra kynslóða. Þann metnað tökum við í arf frá Árna Böðvarssyni ritstjóra og samverkamönnum hans.

Segja má að frumherjarnir hafi sett sér þríþætt markmið. Í fyrsta lagi var nútímamál sett í öndvegi en þess gætt um leið að sýn gæfist um allar aldir málsögunnar. Þessi sögulega áhersla er í samræmi við þau sérkenni íslenskrar tungu að engin skörp skil eru í sögu hennar og orðaforðinn er samfelld heild frá elstu tímum til okkar daga. Í öðru lagi fer í bókinni saman lýsing þess máls sem talað er daglega við allar aðstæður og leiðsögn frá sjónarhóli málræktar og viðurkenndrar málvenju. Í þriðja lagi er í bókinni gefinn sérstakur gaumur að þeim þáttum sem einkum hafa mótað tunguna eða skapað samfélaginu sérstöðu fyrr og síðar, bæði að fornum atvinnuháttum og norrænni goðafræði svo dæmi séu nefnd. Þar er einnig leitast við að skýra almennt og fræðilegt orðfæri um landið og náttúruna. Hylli bókarinnar með þjóðinni sýnir vel að þeir Árni völdu hér rétta leið sem engin ástæða er til að víkja af.

Bókaútgáfa Menningarsjóðs var lögð niður árið 1992 og eignaðist bókmenntafélagið Mál og menning þá útgáfuréttinn að Íslenskri orðabók. Útgáfufélagið Edda hefur nú tekið við. Bókin var þegar endurprentuð og sett á markað að nýju, en einnig lögð fyrstu drög að endurbættri útgáfu. Störf hófust árið 1995 og hafa staðið samfellt frá 1997. Frá 1999 hafa þrír til fjórir starfsmenn verið við verkið að jafnaði, fleiri á lokasprettinum.

Við aðra útgáfu bókarinnar árið 1983 var textinn búinn til prentunar með filmusetningu (í offseti). Þegar hugað var að endurskoðun kom í ljós að starfsmenn Prentsmiðjunnar Odda höfðu nokkru áður skannað texta 2. útgáfu í almenn ritvinnsluskjöl með tækni þess tíma. Forsvarsmenn Odda létu þessar skrár góðfúslega í té og voru þær fyrsti áfanginn að núverandi gagnabanka. Til ritstjórnarvinnslu var notað orðabókarforritið RiSt, ættað frá Fróðskaparsetri Færeyja, en þegar það fullnægði ekki lengur kröfum okkar smíðuðu tölvumenn Máls og menningar nýtt forrit. Það heitir Lexa og eru höfundar þess Axel V. Gunnlaugsson og síðar Marinó Njálsson.

Snemma var ákveðið að fyrsti áfangi yrði útgáfa á tölvudiski. Flestir eiginlegir endurskoðunarþættir tölvu- og prentútgáfu eru sameiginlegir og þótti rétt að gefa notendum kost á tölvuútgáfu eins fljótt og unnt væri. Þá var einnig haft í huga að auðvelt er um vik með uppfærslur eða nýjar gerðir orðabókar á tölvudiski. Íslensk orðabók – tölvuútgáfa kom út haustið 2000, miðuð við Windows-stýrikerfi, og ári síðar annar tölvudiskur miðaður við Mac-kerfi. Þessari útgáfu var vel tekið og verður haldið áfram.

Árið 1997 hófst samstarf við Orðabók Háskólans um ýmis verkefni tengd vinnslu bókarinnar og undirbúningi tölvuútgáfu. Það fólst bæði í aðgangi að gagnagrunnum og í fræðilegri og tæknilegri vinnu. Við þetta vann Kristín Bjarnadóttir sérfræðingur hjá Orðabók Háskólans. Samstarf við Orðabók Háskólans heldur nú áfram við beygingarlýsingu með tilstyrk Tungutæknisjóðs menntamálaráðuneytisins, og sér þess verks þegar stað í bókinni.

Við undirbúning þessarar útgáfu hefur texti orðabókarinnar verið endurbættur margvíslega. Fjöldi orða úr daglegu máli hefur bæst við, skýringar hafa verið auknar og endurnýjaðar og dæmum fjölgað eftir megni. Áhersla hefur verið lögð á sagnorð, lýsingu þeirra og framsetningu, og eiga helstan heiður af því verki Kristín Bjarnadóttir (bygging og endurskipulagning flettna) og Aðalsteinn Davíðsson (efnisleg vinnsla). Uppsetningu flettna hefur verið breytt og tilraun gerð til að sýna orðhlutaskil í uppflettiorðum, lesendum til þæginda. Um þessar breytingar og aðrar verður bókin að standa fyrir sínu án sérstakrar greinargerðar en þó er rétt að geta tveggja þátta, orðfæris í sérstökum efnisflokkum og nýrra aðferða við leiðbeiningar um málsnið.

Skipulega hefur verið farið yfir ýmsa efnisflokka sem brýnt þótti að endurnýja. Þetta á við orðfæri um tölvur, tónlistarmál, orð á sviði grasafræði, dýrafræði, líffræði og skyldra greina, orð úr viðskiptum og hagfræði, landbúnaði, heimspeki- og málfræðiorð, orðfæri um hannyrðir fyrr og nú, um matargerð, fatnað, heimilistæki og húsmuni. Í öðrum efnisflokkum hefur verið farið hraðar yfir, til dæmis orðfæri um heilsu og lækningar, verkfæri af ýmsu tagi, atvinnuheiti og starfsgreinar, bókmenntafræði, tímatal, ýmsa samfélagsfræði og raungreinar. Nokkur efnissvið bíða enn endurbóta. Við þetta verk hefur verið leitað til fjölmargra kunnáttumanna og sérfræðinga. Hér er ekki unnt að nefna alla hjálparmenn en sérstaklega skal þakkað þeim Atla Ingólfssyni (tónlist), Ágústi H. Bjarnasyni (grasafræði), Ágústi Einarssyni (viðskipti og hagfræði), Ástráði Eysteinssyni (bókmenntir), Bjarna Guðmundssyni (búvélar), Elsu E. Guðjónsson (textíl- og búningafræði), Erlendi Jónssyni (heimspeki), Erling Ólafssyni (skordýr), Gísla Víkingssyni (hvalir), Guðlaugu Konráðsdóttur (snyrtivörur), Guðmundi Andra Thorssyni (bókmenntir), Gunnari Jónssyni (fiskar), Gunnlaugi Péturssyni (fuglar), Hans Larsen (skeldýr), Helga Hallgrímssyni (náttúrufræði), Karli Gunnarssyni (þörungar og sjávargróður), Kristni H. Skarphéðinssyni (fuglar), Ólafi R. Dýrmundssyni (landbúnaður), Sigurði Sigurðarsyni (dýralækningar), Snorra Sigfúsi Birgissyni (tónlist), Stefáni Aðalsteinssyni (sauðfjárlitir), Örnólfi Thorlacius (dýrafræði), Össuri Skarphéðinssyni (silungar). Þá eru Torfa Jónssyni þökkuð góð ráð um útlit bókarinnar. Sem fyrr er rétt að taka fram að það er ekki sök þessara manna þótt við ritstjórnina kunni villur að hafa slæðst saman við upplýsingar sem þeir veittu.

Það málræktarhlutverk sem Árni Böðvarsson og aðrir upphafsmenn ætluðu bókinni hefur eins og áður segir verið haft í heiðri við þessa útgáfu. Við höfum þó kosið að fara aðrar leiðir en fyrir fjórum áratugum. Sem fyrr hefur verið beitt íhaldssemi við val nýrra framandorða, slettna og slangurs í bókina. Slíkt orðfæri á sér sumt skamma ævi í málinu og annað á betur heima í sérstökum orðasöfnum en í almennri orðabók. Við ritstjórn bókar sem þessarar er hinsvegar sjálfsagt að lýsa þessu orðfæri sem öðru hafi það fest rætur eða skilið eftir sig vegsummerki, til dæmis í bókmenntum. Svo er meðal annars um ýmsa gamla dönsku sem annaðhvort hvarf aftur eða stóð af sér öll áhlaup og er nú venjulegt talmál meginþorra þjóðarinnar. Svipuðu máli gegnir um ýmislegt alþjóðlegt góss, oft af fræðatagi, sem nýyrði hafa ekki unnið á.

Merkja- og táknkerfi bókarinnar um málsnið hefur verið breytt í nokkrum atriðum, gert þjálla og miðað við almenna málstefnu á okkar tímum. Í fyrri útgáfum var einkum gerð grein fyrir málsniði með einu tákni, spurningarmerkinu, auk ábendinga um aldur, tíðni og mállýskuorð. Spurningarmerkið eitt saman („vont mál, orð eða merking sem forðast ber í íslensku“) hentaði illa afar fjölbreytilegu safni orða, orðasambanda, setningaratriða og beygingarmynda sem það átti að vara við. Segja má að ein fjögur tákn eða ábendingar hafi nú leyst gamla spurningarmerkið af hólmi – ?? um hráar slettur, !? um orð eða málfarsatriði sem ekki teljast viðurkennt mál, óforml. um íslenskt orðfæri sem af ýmsum ástæðum (oft vegna uppruna) er aðallega notað í daglegu tali en síður í riti eða við formlegar aðstæður, og alþj. um alþjóðleg orð í íslenskum búningi en sömu merkingar og í flestum grannmálum okkar. Þá er tekin upp sú regla að málsniðs er ekki getið ef fyrir er ábending um að orð teljist fornt, úrelt eða gamaldags. Þessari skipan er ætlað að bæta upplýsingar um þennan orðaforða og leiðbeina notendum betur en áður.

Við verkið hafa verið notuð fjölmörg rit og heimildir og verða ekki talin hér. Þess skal þó getið að nú sem fyrr hefur ritmálsskrá Orðabókar Háskólans reynst mikilsverðasti heimildabankinn. Íslensk orðabók var upphaflega samin að miklu leyti í húsnæði Orðabókar Háskólans með greiðum aðgangi að seðlasöfnum hennar og endurútgáfan 1983 var einnig undirbúin þar að verulegu leyti. Þriðja útgáfa hefur að sínu leyti notið þess þrekvirkis sem þar hefur nú verið unnið með því að tölvuskrá ritmálssafnið og birta það á vefsetri stofnunarinnar. Við margvíslega söfnun og könnun orðfæris úr samtímamáli hefur Netið einnig nýst vel, ekki síst við dæmaleit, en sem fyrr er höfð sú regla að dæmi bókarinnar séu tekin úr ritheimildum eða daglegu tali, auðvitað stytt og löguð að sniði bókarinnar.

Ritstjóri þriðju útgáfu hefur frá upphafi notið snjallra samverkamanna. Þórdís Úlfarsdóttir vann með hléum við bókina fram á árið 2000 og sá meðal annars ásamt ritstjóra um að laga textaskrárnar frá Odda og koma textanum í orðabókarforrit. Hlutur Kristínar Bjarnadóttur var ómetanlegur við útfærslu bókarinnar í forritinu og skipulag flettna fyrir útgáfu tölvuorðabókanna. Snemma bættist í hópinn Halldóra Jónsdóttir og síðan Laufey Leifsdóttir og hafa þær lengst af myndað ásamt ritstjóra þann kjarna sem helst má kalla ritstjórn bókarinnar. Að lokum réðst Aðalsteinn Davíðsson einnig til verka, öldungur mikill við orðabókargerð og íslensk fræði. Fleiri hafa komið við þessa sögu en hægt er að geta hér og er öllum þakkaður sinn hlutur. Skylt er þó og ljúft að þakka sérstaklega hinum fráneyga lesara Ingrid Markan sem kvað niður ófáan drauginn á lokastigum prentundirbúnings, og starfsmönnum Prentsmiðjunnar Odda farsælt samstarf við setningu bókarinnar og prentun, ekki síst setjurunum Guðnýju Kristjánsdóttur og Sigrúnu Karlsdóttur.

Um þessa bók er hið fornkveðna í fullu gildi, að skylt er að hafa það heldur er sannara reynist. Notendur bókarinnar eru brýndir til að koma á framfæri við ritstjórn fréttum um missagnir eða ábendingum um lagfæringar og viðbætur. Þessi bók á að vera sameiginlegt höfundarverk allra sem tala íslensku.

Íslensk orðabók hefur á tæpum fjórum áratugum farið víðar um íslensk heimili, skóla og vinnustaði en nokkur önnur orðabók. Við sem stöndum að þriðju útgáfu væntum þess að hún veiti lesendum ekki síðri samfylgd í upphafi 21. aldar en hinar fyrri á sínum tíma.

Mörður Árnason

Úr formála 1. útgáfu

Þessi bók er einkum ætluð skólum og almenningi, en ætti að geta orðið til gagns flestum þeim, sem þurfa skýringa á íslenzkum orðum í almennu lesefni, gömlu eða nýju. Í bókinni eiga að vera flest eða öll íslenzk stofnorð, sem komizt hafa í íslenzkar orðabækur (fornmáls og nýmáls), svo og algengustu samsetningar. Rétt er þó að minna á, að íslenzk tunga á að sjálfsögðu miklu fleiri orð en rúmazt geta í orðabók af þessari stærð. Í bókinni munu vera um 65 þús. feitletruð uppflettiorð.

Ritstjórn orðabókarinnar er ljóst, að ýmislegt mun hafa orðið út undan, sem hefði átt að koma með í bókina, og sumt mun hafa verið tekið með, sem átti minni – eða jafnvel engan – rétt á sér. Reynsla orðabókarhöfunda er sú, að fram hjá slíkum skerjum verður ekki siglt, sízt í fyrstu útgáfum. Auk þess skortir fullnægjandi stórar orðabækur um íslenzka tungu, til að unnt sé að gera skólaorðabók af þessari stærð nægilega vel úr garði. Úr því verður ekki bætt fyrr en orðabók Árnanefndar (til siðskipta) og orðabók Háskóla Íslands (eftir 1540) eru komnar út.

Sumarið 1957 ákvað Menntamálaráð að gefa út íslenzka orðabók handa skólum og almenningi, og er árangurinn nú lagður undir dóm notenda. ... Um haustið var kjörin ritnefnd: Eiríkur Hreinn Finnbogason cand. mag., Gils Guðmundsson rithöfundur, Jakob Benediktsson ritstjóri Orðabókar Háskólans, Magnús Kjartansson [ritstjóri] og Vilhjálmur Þ. Gíslason [útvarpsstjóri]. Undirritaður var ráðinn aðalritstjóri bókarinnar og hóf þá um haustið undirbúningsvinnu með hálfum vinnudegi. Fyrsta verkið var að leggja drög að frágangi að greinum, og úrskurðaði ritnefnd þá um nokkur atriði. Full vinna hófst svo við bókina vorið 1958. ...

Við samningu orðabókarinnar hafa verið notaðar allar tiltækar íslenzkar orðabækur og orðasöfn, bæði um fornmál og nýmál. Ber þar fyrst að nefna orðabók Sigfúsar Blöndals, Islandsk-dansk Ordbog, Reykjavík 1920–1924, en orðaforði hennar, merkingaskil og skýringar eru grundvöllur þessarar. ...

Þá hefur okkur verið ómetanlegur styrkur að því að hafa stöðugt aðgang að seðlasöfnum Orðabókar Háskólans, og hefur það verið notað óspart. Sökum tímaskorts hafa engin tök verið á að kanna þau til neinnar hlítar, en mörg orð og merkingar eru samt þaðan komin, m. a. úr talmálssafninu, og eru því í bókinni allmörg orð sem ekki hafa verið notuð í íslenzku ritmáli. ...

Í bókinni eiga að vera tilgreindar allar íslenzkar tegundir plantna og dýra sem íslenzk nöfn hafa hlotið, og að sjálfsögðu einnig heiti á alþekktum erlendum tegundum. En þetta er ekki alfræðibók, og því eru upplýsingar hennar takmarkaðar við merkingar orða, en hlutum ekki lýst. Landfræðiheiti eru því aðeins tekin með, að þau séu sérkennandi fyrir íslenzka tungu. Af þeim sökum eru teknar með orðmyndir eins og Lundúnir, en ekki London, Björgvin, en ekki Bergen, Mundíufjöll, en ekki Alpafjöll, Garðaríki, en ekki Rússland.

Við val orða hefur jafnan verið haft í huga, að því algengara sem eitthvert orð er og því meiri líkur, sem virðast til, að það verði fyrir fólki í ræðu eða riti, þeim mun ríkari ástæða hefur þótt til að taka það. Í þessu efni hefur mat ritstjórnar orðið að ráða hverju sinni, og fullu samræmi verður aldrei náð. ...

Að sjálfsögðu er í bókinni fjöldi orða, sem verða ekki talin góð íslenzka. Ef ritstjórn bókarinnar hefur fundið annað orð nothæft í þess stað, er vonda orðið (í sumum tilvikum ónothæf merking góðs orðs) merkt ?. Orð og merkingar með merkinu ? ber því að forðast. ...

Orð eru skýrð ýmist með lýsingu á merkingu þeirra, dæmum um notkun eða samheitum. Lýsingar á viðáttum (merkingarmiðum) orða eru eins stuttorðar og tiltækilegt hefur þótt. Dæmi um notkun orða eru öll gerð eftir skrásettum dæmum úr bókmenntum eða eftir daglegu tali, þótt þau hafi verið stytt eins og unnt var. ...

Orðabækur verða aldrei svo úr garði gerðar að ekki megi um bæta, sízt í fyrstu útgáfu, enda verður reynslan jafnan bezti gagnrýnandinn og kemur að mestu gagni við endurskoðun fyrir síðari útgáfur. ...

Árni Böðvarsson

Úr formála 2. útgáfu

Fyrsta útgáfa þessarar bókar kom út haustið 1963 og mun hafa bætt úr brýnni þörf, enda var henni frábærlega vel tekið. ...

Undirbúningur að þessari útgáfu hófst 1971 og hefur undirritaður unnið að henni öðru hvoru síðan þá um sumarið, stundum í öllum frístundum mánuðum saman, en stundum hafa orðið löng hlé. Ljóst var að lagfæra þurfti ýmsa annmarka fyrri útgáfu, og var því ómetanlegt að fá Ásgeir Blöndal Magnússon cand. mag. til samstarfs um það, en fróðari mann um íslenskan orðaforða mun ekki að finna. ...

Við endurskoðunina hefur verið reynt að færa til betri vegar vafasamar eða klaufalegar skilgreiningar á merkingum orða og skjóta inn orðum sem vantaði. Þá hefur miklu verið bætt við af orðasamböndum. Í þessu skyni hafa verið orðteknar ýmsar nýjar kennslu- og fræðibækur og víða annars staðar leitað fanga. Meira hefur verið tekið nú en áður úr orðabók Sigfúsar Blöndals, við höfum hagnýtt okkur útvarpsþættina um íslenskt mál og fengið að líta í talmálssafn Orðabókar Háskólans, eins og raunar var gert við fyrri útgáfu. Annars munu þau rit sem leitað hefur verið í, vera á annað hundrað. ...

Í fyrri útgáfu var misræmi milli fræðiorða úr einstökum greinum. Sumir aðstoðarmenn höfðu reynst þar afkastameiri en aðrir og á ýmsum sviðum engir fengist. Ekki þótti okkur ástæða til að draga úr slíku orðafari og mun því enn nokkurt misræmi milli fræði- og starfsgreina. Þannig eru ýmsu úr verkfræði og handiðnaði lítil eða engin skil gerð, enda fæst skráð í tiltækar bækur. Skýringar slíkra sérfræðiorða verða best unnar í samvinnu sérfræðinga og orðabókarmanna. Um margar greinar í þessari útgáfu hefur orðið að láta nægja að styðjast við handbækur, því að sökum mannfæðar ritstjórnar hefur yfirleitt ekki verið mögulegt að leita til sérfræðinga í margvíslegum fræðigreinum. Við höfum aldrei verið fleiri en tveir við endurskoðun og ritstjórn þessarar úgáfu og það aðeins í aukavinnu.

Það hefur því verið ómetanlegt þegar menn hafa ótilkvaddir komið á framfæri ábendingum um lagfæringar á fyrri úgáfu orðabókarinnar, en þær hafa borist bæði undirrituðum og Orðabók Háskólans. Allt slíkt höfum við athugað og tekið tillit til þess eftir því sem okkur hafa þótt tök á. ...

Að sjálfsögðu eru enn í bókinni ýmis orð sem sumir munu telja vanskýrð, og aðrir munu sakna orða sem þeir telja að hefðu átt að vera með. Síst skal úr því dregið að sitthvað slíkt megi finna og að ekki hafi tekist að lagfæra alla ágalla fyrri útgáfu. Hitt munu sanngjarnir menn skilja að stærð bókar af þessu tagi takmarkar orðafjöldann og þá einkum samsettu orðin. Þar verður að velja og hafna. Sama á við um skýringar; þær verða að sjálfsögðu snubbóttari og ekki eins nákvæmar þegar ekki er rúm fyrir tilvitnanir. Þá er og erfitt að forðast það í bók af þessari stærð að ekki kunni að slæðast með í skýringum orð sem ekki eru tilfærð sem uppflettiorð. ...

Samstarfsmönnum mínum við þessa orðabók, nefndum og ónefndum, þakka ég samstarfið. Þó mun framlag Ásgeirs Bl. Magnússonar reynast notadrýgst. Það er ósk okkar að þessi útgáfa komi notendum sínum að góðu gagni.

Árni Böðvarsson